Het playbook voor IPO's dat je beschermt tegen te duur kopen, en waarom dat bij SpaceX harder nodig is dan ooit

Op vrijdag 12 juni 2026 gaat SpaceX naar de beurs onder de ticker $SPCX, op $135 per aandeel en een waardering van $1,75 biljoen. Het wordt de grootste beursintroductie ooit. De hype is enorm, en juist dan verlies je zonder een plan het meeste geld.

Ik heb zelf nog nooit meegedaan aan een IPO (beursintroductie) en dat heeft een rendabele reden. IPO's zijn eerder een uitgang voor vroege investeerders, dan een ingang voor nieuwe investeerders.

Onder deze IPO's zit een patroon dat al 30 jaar standhoudt. Bijna elke grote IPO waar veel over wordt gepraat, geeft beleggers later een moment om goedkoper in te stappen dan op de eerste dag. Het gebeurde al bij Amazon in 1997, en daarna bij Meta, Uber, Visa, Alibaba, Palantir, Hims & Hers, Oscar Health en Nebius. Stuk voor stuk topbedrijven, en stuk voor stuk maanden of jaren na hun introductie goedkoper te koop dan op dag 1. Wie dat patroon kent en kan wachten, koopt diezelfde bedrijven voor een veel betere prijs.

In dit stuk leg ik het plan uit dat daaruit volgt, met de 3 voorwaarden waar ik aan vasthoud voordat ik bij een IPO instap. Daarna pas ik het toe op SpaceX, want daar komen alle waarschuwingssignalen samen. De regels voor de grote beursindexen zijn voor deze introductie versoepeld, zodat fondsen gedwongen moeten kopen. De omzet wordt opgeblazen met contracten ver boven de marktprijs. En de helft van de waardering van $1,75 biljoen leunt op onderdelen die vandaag nog geen omzet maken.

Hoe groter de hype rond een IPO, hoe voorzichtiger je moet zijn. Als iedereen over een introductie praat, wil iemand graag in die vraag verkopen. De betere vraag is dan ook niet of dit een goed moment is om SpaceX te kopen. De vraag is of er voor de huidige aandeelhouders een beter moment bestaat om te verkopen dan nu.

---

Waarom een IPO bijna altijd in het voordeel van de verkoper is

Voordat ik naar de voorbeelden ga, eerst het waarom. Een IPO is geen neutrale gebeurtenis waarbij een bedrijf toevallig naar de beurs gaat. Het is een verkoopmoment, zorgvuldig gepland door de partijen die aandelen willen verkopen.

De verkopers bepalen alles. Ze kiezen wanneer ze naar de beurs gaan, en dat is bijna altijd op een moment dat de markt goed staat en het verhaal aantrekkelijk is. Ze kiezen de prijs, in overleg met de banken die de introductie begeleiden en die zelf ook belang hebben bij een hoge opbrengst. En ze kiezen het verhaal dat eromheen wordt verteld.

De koper op dag 1 staat aan de andere kant. De koper koopt op het moment dat de verkoper heeft uitgekozen, tegen de prijs die de verkoper aantrekkelijk vindt, op basis van het verhaal dat de verkoper heeft geschreven.

Gelukkig komt daar een lock-up bij. Dat is de periode, meestal 6 maanden, waarin de insiders en vroege investeerders hun aandelen nog niet mogen verkopen. Zodra die periode afloopt, komt er een golf aandelen op de markt. Die extra verkopers duwen de koers omlaag, vaak precies op het moment dat de eerste euforie alweer is weggezakt.

Pas daarna ontstaat een eerlijke prijs. Als de hype voorbij is, als de lock-up is afgelopen, en als de eerste paar kwartaalcijfers hebben laten zien of het verhaal klopt, dan wordt de koers bepaald door de markt in plaats van door de verkoper. En dat is bijna altijd een lagere koers dan op dag 1.

---

Hoe je een groeibedrijf waardeert

Voordat ik de voorbeelden laat zien, eerst even over de maatstaf. Bij groeibedrijven zoals SpaceX kijk ik naar de koers-omzetverhouding, de P/S (price to sales). Die deelt de beurswaarde door de jaaromzet.

De reden dat ik niet naar de winst kijk is simpel. Groeibedrijven maken vaak nog weinig of geen winst, omdat ze alles terugstoppen in groei. De klassieke koers-winstverhouding, de P/E, geeft dan een vertekend of zelfs onmogelijk beeld. De omzet is bij dit soort bedrijven de beste manier om het te meten, want die laat zien hoeveel je betaalt voor elke euro die het bedrijf binnenhaalt.

Een vuistregel helpt om de getallen te wegen. Een gezond, snelgroeiend bedrijf handelt vaak rond 10 tot 15 keer de omzet. Boven de 20 keer de omzet wordt het duur, en moet de groei jarenlang heel hoog blijven om dat te rechtvaardigen. Boven de 30 keer de omzet betaal je vooral voor een belofte. Houd die getallen in je hoofd bij de voorbeelden hieronder, want ze maken het patroon scherp.

---

Het patroon in meerdere grafieken

De geschiedenis laat dit patroon keer op keer zien. Hier een aantal beursintroducties van de afgelopen decennia.

Meta, mei 2012. Meta, toen nog Facebook, ging naar de beurs op $38, met een beurswaarde van $104 miljard en een omzet van $3,7 miljard over 2011. Dat is ongeveer 28 keer de omzet, een hoge prijs. De markt twijfelde bovendien of Facebook geld kon verdienen op mobiel, wat toen nog nauwelijks lukte. Binnen enkele maanden stond het aandeel meer dan 50% lager, met een veel gunstigere price/sales van rond de 13.

Uber, mei 2019. Uber ging naar de beurs op $45, met een beurswaarde van ongeveer $82 miljard en een omzet van $11,3 miljard over 2018, dus ongeveer 7 keer de omzet. Dat lijkt redelijk, maar Uber maakte fors verlies, met een negatieve EBITDA van bijna $1,8 miljard. Het aandeel kwam het hele eerste jaar niet meer boven de IPO prijs en zakte tijdens COVID zelfs naar onder de $15, een derde van de introductieprijs en 2,5 keer de omzet.

General Motors, november 2010. GM is een ander type bedrijf, een autobouwer die net uit een faillissement en herstructurering kwam. Het ging terug naar de beurs op $33. Anders dan de techbedrijven was GM eindelijk weer winstgevend en goedkoop gewaardeerd, ruim onder 1 keer de omzet, zoals bij autobouwers gebruikelijk is. Toch piekte het aandeel snel na de IPO iets onder de $40 en zakte het daarna weg richting net onder de $20. Ook bij een goedkoop, winstgevend bedrijf gaf de IPO dus geen bescherming tegen een daling naar de 50%.

Visa, maart 2008. Visa ging naar de beurs vlak voor de financiële crisis losbarstte. Het is een uitzonderlijk winstgevend bedrijf met hoge marges, maar de timing was slecht. Binnen een jaar was het aandeel onder de IPO prijs te koop, op het dieptepunt rond de helft van de hoogste koers. Visa werd daarna een van de beste compounders van de afgelopen 20 jaar. Ook hier kreeg de geduldige koper een veel betere prijs dan de inschrijver op dag 1.

Alibaba, september 2014. Alibaba was tot dan de grootste IPO ooit. De eerste verhandelbare prijs was ~$92 en piekte kort daarna boven de $120. Een jaar later was het te koop voor $57, onder de IPO prijs en meer dan de helft onder de top. Wie zich liet meeslepen door het feit dat het de grootste introductie ooit was, betaalde de hoofdprijs. Precies het mechanisme dat nu bij SpaceX speelt.

Figma, juli 2025. Het duidelijkste recente voorbeeld. Figma ging naar de beurs op $33, opende op $85 en sloot de eerste dag op $115,50. Daarna liep het nog door tot boven de $140. De financiële media riepen het uit tot bewijs dat de IPO markt weer leefde. Vier maanden later stond het aandeel alweer onder de IPO prijs van $33, en op het dieptepunt rond $16 was het bijna 90% gezakt vanaf de top. Wie de daling afwachtte, wacht nog steeds tot het een rechtvaardige waardering heeft.

Cerebras, mei 2026. Een vers voorbeeld dat nu midden in de daling zit. Cerebras ging naar de beurs op $185, opende op $350 en sloot de eerste dag op $311, een waardering van ongeveer $95 miljard. Dat was rond de 90 keer de geschatte omzet voor 2026, een extreme prijs, zelfs voor een winstgevend bedrijf. De dag erna zakte het aandeel en het patroon dat we bij alle andere voorbeelden zagen, lijkt zich nu te herhalen. Of het de volledige weg naar onder de IPO prijs aflegt, weten we over een tijdje.

Verschillende sectoren, verschillende waarderingen, maar steeds hetzelfde patroon. Wie op dag 1 kocht, zat lange tijd op verlies of moest jaren wachten. Wie geduldig was, kocht veel meer aandelen voor dezelfde prijs met een veel beter rendement als resultaat.

---

Het gebeurt niet altijd

Eerlijk is eerlijk, het gebeurt niet altijd. ARM is daar het voorbeeld van.

ARM ging in september 2023 naar de beurs op $51 en zakte na het hoogtepunt op ~$69 weer onder die prijs. Maar het bleef bij die enige voorwaarde. Het aandeel liep zonder een halvering sterk op. Wie wachtte op de klassieke daling onder de IPO prijs, bleef aan de zijlijn en miste de eerste verdubbeling.

Maar het instapmoment kwam alsnog, alleen later. In 2025 halveerde ARM van ongeveer $180 naar onder de $90, voordat het explodeerde richting $328. Wie de discipline had om te wachten op een daling van 50% vanaf de top, kreeg ook bij ARM zijn kans, en kon daarna meeliften op de grootste beweging.

De les is niet dat de daling altijd meteen na de IPO komt. De les is dat vrijwel elk aandeel, hoe sterk het bedrijf ook is, ergens in de eerste jaren een moment biedt waarop het de helft onder de top staat. Soms is dat binnen 6 maanden, soms duurt het 2 jaar. Maar het moment komt. Geduld levert bij een IPO veel meer op dan het najagen ervan.

---

De regels zijn versoepeld

Nu naar SpaceX. De IPO is 4 keer overschreven met een totale vraag rond de $150 miljard. De meeste inschrijvers proberen een snelle koerssprong in de eerste dagen te realiseren, niet op de lange termijn.

Belangrijker nog zijn de regelwijzigingen bij de indexaanbieders, want die bepalen hoeveel gedwongen koopdruk er ontstaat. Daar zit een nuance die vaak verkeerd gaat.

Nasdaq verkortte de wachttijd voor grote IPO's van ongeveer 3 maanden naar 15 handelsdagen, ingegaan op 1 mei 2026. FTSE Russell ging nog verder, met een opname binnen 5 handelsdagen. SpaceX komt voor beide in aanmerking.

De S&P 500 deed dat niet. Op 4 juni wees S&P Dow Jones Indices een voorstel af om grote IPO's versneld toe te laten. De eis van 12 maanden verhandeling, 4 kwartalen winst volgens GAAP (de Amerikaanse boekhoudstandaard) en minimaal 10% vrij verhandelbare aandelen blijft staan. S&P zei duidelijk dat een bedrijf geen uitzondering krijgt puur omdat het groot is. SpaceX komt daardoor op zijn vroegst medio 2027 in de S&P 500.

Dat verandert de omvang van de gedwongen koopdruk. De directe instroom op korte termijn komt vooral uit fondsen die de Nasdaq 100 en de Russell volgen, geschat op $22 tot $27 miljard. De grote golf vanuit S&P 500-fondsen, waar ruim $7,5 biljoen aan vastzit, is uitgesteld naar 2027 en hangt af van of SpaceX tegen die tijd winst maakt.

Een fors deel van de vroege vraag komt niet van beleggers die de prijs aantrekkelijk vinden, maar van indexfondsen die moeten kopen zodra SpaceX in de Nasdaq 100 en de Russell terechtkomt.

---

Insiders kunnen eerder verkopen

Normaal mogen insiders en vroege investeerders hun aandelen pas na 180 dagen verkopen. Die ene datum beschermt de koers in de eerste maanden, maar zorgt ook voor een bekend probleem. Naarmate de datum nadert, prijst de markt de komende verkoopgolf al in, en dat drukt de koers vooraf.

SpaceX heeft dat anders aangepakt, en niet in het voordeel van de nieuwe koper. In plaats van 1 datum is er een getrapt schema dat de aandelen in stappen vrijgeeft. Al 2 dagen na de eerste kwartaalcijfers als beursbedrijf, waarschijnlijk in augustus, mogen insiders tot 20% van hun aandelen verkopen. Staat de koers dan minimaal 30% boven de IPO prijs, dan komt daar nog eens 10% bij. Daarna volgen op 70, 90, 105, 120 en 135 dagen na de introductie steeds blokken van 7%. Na de tweede kwartaalcijfers komt nog eens 28% vrij, en de rest na de gebruikelijke 180 dagen.

Ook is er een aparte pot van 5% van de aandelen, ongeveer $3,75 miljard, voor werknemers en bekenden, die helemaal geen lock-up heeft. Die groep mag dus al op dag 1 verkopen, tegen de IPO prijs of hoger.

Elon Musk zelf zit hier buiten. Hij heeft toegezegd zijn aandelen 366 dagen vast te houden. Maar de rest van de vroege investeerders en werknemers kan dus al na een paar maanden beginnen met verkopen, veel eerder dan bij een normale IPO. En de partij aan de andere kant van die verkoop is de belegger die op of na de introductie heeft gekocht.

Tel de stukken bij elkaar op. De indexregels zorgen dat fondsen gedwongen moeten kopen, de versoepelde lock-up zorgt dat insiders snel mogen verkopen, en een deel mag zelfs vanaf dag 1. Alles is zo geregeld dat de vraag groot is en het aanbod van insiders er soepel doorheen kan.

---

Wat SpaceX is

SpaceX is allang geen raketbedrijf meer. In februari fuseerde het met xAI, het AI-bedrijf van Elon Musk, in een deal die het gecombineerde bedrijf op $1,25 biljoen waardeerde. De groep bestaat nu uit 5 onderdelen, met de volgende schattingen voor de ARR in 2026, oftewel de jaarlijks terugkerende omzet op basis van het huidige tempo.

De lanceerdiensten draaien ongeveer $4 miljard. SpaceX is daar marktleider via Falcon 9, Falcon Heavy en Starship, met commerciële lanceringen, NASA-missies en defensiecontracten. Starship is de sleutel naar grootschalige uitrol in de ruimte, en kan de lanceeromzet flink verder opstuwen zodra het vaker vliegt.

Starlink is met ongeveer $11 miljard het grootste onderdeel. Het is het grootste satellietinternetnetwerk ter wereld, met miljoenen klanten in meer dan 160 landen. Het groeit via landelijk breedband, verbindingen op zee, internet in vliegtuigen en diensten rechtstreeks naar de telefoon. Dit is de kasstroommotor die de rest van de ambities financiert.

AI-compute en infrastructuur in de ruimte kan mogelijk $26 miljard of meer worden. Dit omvat grootschalige rekenkracht, dedicated AI-clusters en op termijn datacenters in een baan om de aarde die draaien op zonne-energie. Hier leunt het grootste deel van de waardering op, en hier zitten ook de grootste problemen.

Het X-platform met Grok is goed voor ongeveer $3 miljard, uit advertenties, abonnementen en AI-diensten voor bedrijven.

Tot slot is er Terafab, een gepland chipinitiatief samen met Tesla en Intel, voor de productie van eigen AI-chips in de Verenigde Staten. Dit onderdeel zit nog niet volledig in de schattingen.

Opgeteld komt dat op een ARR van ruim $44 miljard tegen eind 2026. Tegen 39 keer de omzet hoort daar een waardering van $1,75 biljoen bij. Ter vergelijking, in 2025 draaide SpaceX naar schatting $18 tot $19 miljard omzet, vooral uit Starlink. Op die echte omzet van 2025 is de waardering zelfs bijna 95 keer de omzet.

---

Een paar problemen

Het eerste probleem is dat de helft van de waardering leunt op onderdelen die nauwelijks bestaan. Datacenters in de ruimte draaien nog geen omzet. Terafab is een persbericht. De $26 miljard aan AI-omzet is een truc. En Musk haalt zijn tijdlijnen structureel niet. Full Self Driving zou er in 2017 zijn, de Cybertruck kwam jaren te laat, de Roadster laat nog steeds op zich wachten, en de plannen voor Mars schuiven al een decennium op met nu een uitweg naar de maan.

Bij datacenters in de ruimte komt de techniek er nog bij. Koeling kan alleen via straling, niet via lucht of water. Onderhoud is bijna onmogelijk zodra het systeem in een baan om de aarde hangt. En de lanceerkosten per kilo moeten nog flink omlaag voordat het rendabel wordt. Een datacenter op aarde wint op vrijwel elk punt, al helemaal als kernenergie zijn entree maakt in de begin jaren 30.

Het tweede probleem is dat de AI-omzet kunstmatig wordt opgeblazen en dat is iets om op te letten.

Uit de S-1, het beursprospectus, bleek dat Anthropic de volledige capaciteit van het Colossus 1-datacenter in Memphis huurt, ongeveer 300 megawatt, voor $1,25 miljard per maand tot mei 2029. Dat is ~$15 miljard per jaar. Begin juni kwam de tweede deal naar buiten, waarbij Google vanaf oktober 2026 ongeveer $920 miljoen per maand betaalt voor 110.000 NVIDIA GPUs, tot juni 2029. Samen voegen de 2 deals meer dan $25 miljard aan jaaromzet toe, meer dan SpaceX in heel 2025 verdiende.

De prijzen liggen ver boven de markt. Microsoft betaalt IREN $9,7 miljard over 5 jaar voor 200 megawatt aan GB300-capaciteit, oftewel ~$0,8 miljoen per megawatt per maand. Anthropic betaalt $4,2 miljoen per megawatt per maand, een factor 5 meer, en dan nog voor oudere H100- en H200-chips. Per GPU-uur betaalt Anthropic een veelvoud van de ongeveer $4,50 die GB300 capaciteit op de open markt kost.

De contracten zijn zwak. Beide zijn na het eerste jaar opzegbaar met 90 dagen opzegtermijn. Bij Google geldt zelfs dat het direct kan opstappen als SpaceX niet op tijd levert. Een woordvoerder van Google noemde het zelf een korte, tijdelijke overeenkomst om overbruggingscapaciteit te garanderen voor Gemini Enterprise. Het gaat dus om tijdelijke overbrugging, geen vaste afname, terwijl SpaceX het als langjarige omzet presenteert.

Nog een belangrijk detail is dat Google sinds 2015 aandeelhouder is van SpaceX, met een geschat belang van 5-10%. Google betaalt dus een hoge prijs voor tijdelijke compute, dat duwt de omzet van SpaceX omhoog, dat verhoogt de waardering bij de IPO, en als aandeelhouder verdient Google daar zelf aan mee. De koper van de compute en een verkoper van de aandelen hebben hier deels dezelfde belangen.

Het effect is dat de omzet omhoog springt op precies het moment dat de waardering wordt bepaald. Daardoor ziet de koers-omzetverhouding er beter uit dan hij is. Stel dat deze 2 contracten samen $25 miljard van de $44 miljard ARR uitmaken, en ze vallen na het eerste jaar weg. Dan zakt de omzet terug richting $19 miljard, en springt de P/S van 39 keer naar bijna 92 keer de omzet bij dezelfde beurswaarde. De waardering die nu al hoog is, wordt dan extremer.

---

Traden kan, wacht nog even met beleggen

Bij deze IPO moet je goed onderscheid maken tussen traden en beleggen. Beleggen voor de lange termijn is op deze waardering onrealistisch. Maar traden op de beweging kan wel, en daar is een eenvoudige methode voor.

Bij een verse IPO heb je weinig om op te handelen. De meeste technische indicatoren leunen op de historie van de koers, en die is er nog niet. Een voortschrijdend gemiddelde of een trend over maanden bestaat niet als een aandeel pas een paar dagen verhandeld wordt. Wat wel meteen werkt, is een methode op basis van swing highs en lows, want die vormen zich direct uit de prijs zelf.

Het idee is dat je niet probeert de hele beweging te pakken, en ook niet blijft zitten als het omdraait. Je laat de koers eerst een richting bevestigen, en dan pas stap je in of uit.

Een high ontstaat door de candle die het hoogste punt zet. Die candle heeft zelf ook een low, het laagste punt van diezelfde dag. Zolang de koers boven die low blijft, blijft de opwaartse beweging intact. Maar wanneer er daarna een candle onder die low sluit, is de swing-high bevestigd. Dat is het signaal om eruit te gaan. Je pakt dus niet de absolute top, maar je zit ook niet meer in de daling die erop kan volgen.

Een low is precies het tegenovergestelde. De candle die het laagste punt zet, heeft een high. Zodra een latere candle boven die high sluit, is de swing-low bevestigd, en dat is het signaal om in te stappen voor de opwaartse beweging.

De grafiek van Circle (CRCL), dat begin juni 2026 naar de beurs ging, laat dit goed zien. Na de IPO vormt het aandeel een high rond $138, met een bijbehorende low rond $101. Toen de koers onder die low sloot, was de eerste swing bevestigd. Later zette het aandeel een nieuwe, veel hogere high rond $298, waarna het opnieuw keerde. Wie de methode volgde, liep mee met de beweging tot de high bevestigd werd, en stapte daarna uit voordat de daling doorzette.

Maar besef goed dat dit tijdelijk momentum is. De swings na een IPO leven van de hype en de gedwongen koopdruk, niet van de onderliggende waarde. Op een gegeven moment zakt dat momentum in, en dan volgt precies hetzelfde scenario als bij vrijwel elke andere grote introductie. De koers zakt uiteindelijk onder de eerste high op de grafiek, en vaak zelfs onder de IPO prijs. Dat is geen toeval, het is het patroon dat we eerder bij Amazon, Meta, Uber en Hims & Hers zagen.

Daar zit precies het kantelpunt tussen traden en beleggen. Zolang de koers nieuwe highs blijft maken, is het een trade op het momentum. Zodra dat momentum breekt en de koers structureel onder die eerste niveaus zakt, is de trade voorbij en begint iets anders. Vanaf dat punt wil je niet meer meelopen met de beweging, maar wachten op een echte instap. En die instap beoordeel je niet meer op de swing, maar op de waardering. Daarmee schakel je over van traden naar de 3 voorwaarden voor beleggen, die hierna aan bod komen.

Voor SpaceX werkt dat precies zo. De gedwongen aankopen vanuit de Nasdaq en de Russell, de overtekening en de hype kunnen de koers in de eerste dagen of weken hard omhoog duwen. Wie wil traden, laat de eerste swing zich vormen, stapt in of uit op de bevestiging, en houdt zich daar strak aan. Op de korte termijn is dat misschien wel de slimste manier om met deze IPO om te gaan, juist omdat de beweging na zo'n grote introductie vaak een herkenbaar patroon van highs en lows volgt.

Beleggen voor de lange termijn is een ander verhaal en op deze waardering makkelijk gezegd onrealistisch. Voor een langetermijnpositie hou ik 3 voorwaarden aan, en ze moeten alle 3 vervuld zijn voordat ik instap.

De eerste voorwaarde is dat de koers structureel onder de prijs van de IPO staat. Dat is het teken dat de euforie volledig is weggewerkt en dat de huidige eigenaren kopers zijn tegen marktprijzen, niet inschrijvers die hopen op een sprong.

De tweede voorwaarde is dat het aandeel minimaal de helft is gedaald ten opzichte van de hoogste koers na de introductie. Meta, Uber, GM, Oscar Health, Snapchat bereikten dat punt allemaal. Pas op dat niveau is de speculatieve premie eruit en koop je het bedrijf in plaats van het verhaal.

De derde voorwaarde is dat de waardering op dat moment redelijk is. Een halvering vanaf een absurde top kan nog steeds duur zijn. Bij een halvering naar $875 miljard handelt SpaceX nog altijd op 20 keer de (tijdelijke) omzet van 2026, en op de echte omzet van vandaag nog veel hoger. De cijfers moeten dan laten zien dat Starlink doorgroeit, dat de AI-contracten standhouden na de opzegtermijnen, en dat Starship vordert.

Tot die 3 voorwaarden vervuld zijn, doe ik voor de lange termijn niets. Het missen van de eerste koerssprong kan vervelend zijn, maar een ongerealiseerd verlies aanhouden of een fors verlies nemen is veel zuurder. De geschiedenis laat zien dat het moment vrijwel altijd komt, en bijna altijd tegen een betere prijs dan de IPO.