De electrical cost als koersvloer: wat Iran betekent voor Bitcoin

De tol op de Straat van Hormuz hield precies één dag stand. Wat ervoor in de plaats kwam, is geen rekening maar een kalender. En op die kalender staat volgende week het Iraanse stroomnet, een net dat al ongeveer 18 gigawatt tekortkomt voordat de eerste centrale geraakt is.

Voor beleggers is de interessante vraag niet de geopolitiek zelf, maar wat het raken van het net doet met de goedkoopste Bitcoin-productie ter wereld. Het intuïtieve verhaal luidt dat minder mijnbouw het aanbod krimpt en de koers stuwt. Dat verhaal klopt grotendeels niet. Het echte effect loopt via een ander mechanisme, en dat is juist bullish op een manier die de meesten missen.

---

Wat er gebeurde

Op maandag kondigde de Amerikaanse president een heffing van 20 procent aan op alle vracht door de Straat, in ruil voor bescherming, en herstelde hij de marineblokkade van Iraanse havens. Een dag later was de tol alweer dood, vervangen door beloftes van miljarden aan investeringen uit de Golfstaten. Wat de factuur verving, was een ultimatum met een datum: de aanvallen gaan door, en volgende week komen de krachtcentrales en de bruggen aan de beurt, tenzij Iran onderhandelt.

Dit is geen nieuwe dreiging. Dezelfde president uitte haar eerder, en die kocht destijds een tijdelijk staakt-het-vuren dat later strandde. De geloofwaardigheid is dus een open vraag. Het net waarop het gemunt is, staat wel al zwaar onder druk: Iran produceert ongeveer 62 gigawatt tegen een vraag richting 80 gigawatt. Een net zonder buffer valt niet netjes uit, maar schakelt hele regio's af om zichzelf te redden.

---

De rol van Bitcoin

Iran is aantrekkelijk voor mijnbouw om één reden: de stroom kost er ergens tussen 0,01 en 0,05 dollar per kilowattuur, waardoor het delven van één munt er ongeveer 1.300 dollar kost. Die munten gaan naar de centrale bank, die ze inzet om buiten het dollarsysteem om te betalen. Zo wordt goedkope energie omgezet in een middel om sancties te omzeilen, grotendeels via de Revolutionaire Garde.

Twee cijfers die online rondzingen verdienen bijstelling. De koers wordt soms op 115.000 dollar gezet, maar Bitcoin staat rond de 64.000 dollar, na een zwakke junimaand. En het Iraanse aandeel in de mijnbouw wordt vaak op 4 tot 7 procent gesteld, terwijl een realistische bandbreedte tussen 1 en 4 procent ligt, duidelijk lager dan de piek van 7,5 procent in 2021. Dat 85 procent van de activiteit ondergronds zit, maakt precieze meting onmogelijk.

De verhouding die telt, is die tussen mijnbouw en tekort. Iraanse mijnbouw verbruikt op piekmomenten tot ongeveer 2 gigawatt, tegenover een gat van circa 18 gigawatt. Mijnbouw is dus ongeveer een negende van het tekort, geen hoofdoorzaak, maar wel het makkelijkst af te schakelen en politiek het minst gevoelige deel om op te offeren.

---

Waarom de electrical cost het echte verhaal is

Hier zit het punt dat de intuïtie omdraait. Het uitschakelen van Iraanse hashrate is voor het aanbod vrijwel neutraal, want het netwerk compenseert via de automatische moeilijkheidsaanpassing en blijft ongeveer 450 munten per dag uitgeven. Wie wegvalt, wordt elders opgevangen.

Maar wíé wegvalt, doet er wel toe. Iran is met circa 1.300 dollar per munt de goedkoopste producent ter wereld. Schakel je juist de goedkoopste hashrate uit, dan stijgt de gemiddelde productiekostprijs van het hele netwerk. En die kostprijs, de electrical cost, functioneert historisch als een sterke koersvloer. De reden is simpel: een miner die onder zijn kostprijs zakt, schakelt zijn machines eerder uit dan dat hij zijn munten met verlies dumpt. Onder die lijn droogt het verkoopaanbod van miners op.

De grafiek maakt dit concreet. De electrical cost ligt rond 62.700 dollar, vlak onder de koers van circa 64.700 dollar. De prijs handelt dus praktisch op zijn productievloer. Raakt Amerika volgende week de goedkoopste capaciteit ter wereld, dan schuift die vloer omhoog in plaats van omlaag. Dat is een steun onder de koers, geen druk erop.

Er is een tegengesteld kanaal dat op korte termijn zwaarder kan wegen, en dat is de olieprijs. Een Hormuz-schok boven de 100 dollar per vat voedt inflatievrees, waarna centrale banken renteverlagingen uitstellen en kapitaal wegtrekt uit volatiele activa. Bitcoin, dat tijdens acute stress steeds meer als risicovol activum handelt, kan dan alsnog verkocht worden. De koers zit dus geklemd tussen twee krachten: een stijgende productievloer die steun geeft, en een macroschok die op korte termijn kan drukken.

---

Hoe extra yield het neerwaartse risico in kan perken staat in het vorige aritkel

---

Kernpunten

• De tol was een afleiding van één dag: de echte druk is een dreiging om volgende week Iraanse centrales en bruggen te raken, op een net dat al circa 18 gigawatt tekortkomt.
• Wegvallende Iraanse hashrate is neutraal voor het aanbod: het netwerk compenseert via de moeilijkheidsaanpassing en blijft ongeveer 450 munten per dag uitgeven.
• Maar het raakt wél de goedkoopste producent: door de goedkoopste hashrate uit te schakelen stijgt de gemiddelde productiekostprijs van het netwerk.
• Die kostprijs is een sterke koersvloer: miners schakelen onder hun kostprijs eerder uit dan dat ze met verlies dumpen, waardoor het verkoopaanbod opdroogt. De electrical cost ligt rond 62.700 dollar, vlak onder de koers.
• Het kortetermijnrisico loopt via olie: een Hormuz-schok kan de olieprijs opdrijven, inflatievrees voeden en risicovolle activa onder druk zetten.
• Cijfers om te corrigeren: de koers staat rond 64.000 dollar en niet richting 115.000, en het Iraanse hashrate-aandeel ligt tussen 1 en 4 procent, niet op 4 tot 7 procent.

Dit artikel bevat geen beleggingsadvies. Het gaat om een snel bewegend dossier, waarin de situatie tegen het moment van lezen alweer verschoven kan zijn. Cijfers zijn ontleend aan openbare bronnen en dienen ter illustratie.