Een nieuw Fed regime: proactief en minder sturing

Op 17 juni 2026 hield Kevin Warsh zijn eerste rentebesluit als voorzitter van de Federal Reserve. De rente bleef staan op 3,50% tot 3,75%, precies zoals de markt had verwacht. De FedWatch barometer gaf vooraf een kans van 99,6% op een pauze, dus de beslissing zelf was geen verrassing.

Toch was dit een van de meest bekeken vergaderingen in jaren. Niet vanwege de rente, maar vanwege de man die de vergadering leidde, en wat zijn aanpak betekent voor de manier waarop de Fed met de markt communiceert. Want daar komt een echte verandering in.

Hoe de Fed de markt jarenlang voorkauwde

Jarenlang was het rentebesluit op de dag van een FOMC meeting eigenlijk niet meer de belangrijkste markttrigger. Tegen de tijd dat de Fed de beslissing bekendmaakte, zat die al weken in de rentecurve verwerkt. De markt wist dus meestal al of er een pauze, een verlaging of een verhoging kwam.

Dat kwam doordat de Fed onder Bernanke, Yellen en Powell de markt bewust niet wilde verrassen. Het werd bijna een doel op zich. Via forward guidance, dot plots en persconferenties stuurde de Fed de markt al ruim voor de vergadering naar de uitkomst toe. Forward guidance betekent dat de Fed vooraf aangeeft wat ze de komende tijd van plan is, zodat de markt niet hoeft te gokken.

Daardoor zag je soms vreemde marktreacties. De Fed kon de rente verlagen en toch daalden aandelen. Of de Fed hield de rente gelijk en toch steeg de markt. Dat kwam omdat de markt niet reageerde op de zet van die dag, maar op de verwachting voor de maanden erna.

De grote uitzondering was september 2024, toen Powell de markt verraste met een verlaging van 50 basispunten. Dat was een van de weinige keren dat de markt vooraf echt verdeeld was tussen 25 en 50 basispunten. Toen werd de reactie op die dag wél bepaald door de beslissing zelf, en niet alleen door de toelichting over wat erna zou komen.

Wat Warsh anders doet

Met Warsh lijkt die dynamiek te veranderen. Zijn boodschap komt er in de kern op neer dat de Fed de markt minder gaat voorkauwen. De markt moet zelf weer meer werk doen. Beleggers en handelaren moeten de economische data, de inflatie, de arbeidsmarkt en de productiviteit zelf analyseren, in plaats van te wachten tot de Fed het antwoord voorzegt.

Op zijn eerste persconferentie weigerde Warsh dan ook om een eigen voorspelling te geven over waar de rente heen gaat. Hij is al langer kritisch op forward guidance, omdat het volgens hem de handen van de centrale bank bindt. Een Fed die vooraf belooft wat ze gaat doen, kan moeilijk nog van koers veranderen als de economie zich anders ontwikkelt.

Dat is een grote verandering. Forward guidance werd vooral groot in het tijdperk waarin de rente rond nul stond. Bernanke maakte het tot een centraal instrument toen de rente eind 2008 tegen nul aanliep, en gebruikte het om het beleid verder te versoepelen zonder de rente negatief te maken. Als je de rente niet verder omlaag kunt brengen, kun je nog wel beloven dat je hem lang laag houdt. Dat drukt de verwachtingen en versoepelt de financiële condities. Yellen en later Powell bouwden daarop voort, met Powell die het tijdens de coronacrisis van 2020 opnieuw zwaar inzette.

Maar die wereld bestaat niet meer. De rente staat niet op nul. De inflatie is al 5 jaar hoger dan de doelstelling van 2%, en lag in mei 2026 op 4,2%. De economie is veranderd. Warsh lijkt te vinden dat een moderne Fed minder afhankelijk moet zijn van vooraf uitgeschreven communicatie.

De dot plot draaide hard

De cijfers lieten zien hoezeer de stemming is omgeslagen. In de Summary of Economic Projections, de kwartaalupdate met de verwachtingen van de FOMC leden, draaide de befaamde dot plot volledig om.

In maart wees de mediaan nog op een verlaging in 2026. Nu zien 9 van de 12 stemmende leden juist minstens één verhoging dit jaar, en 6 van hen verwachten er zelfs meer dan één. Slechts 1 lid houdt nog vast aan een verlaging. Dat is een scherpe draai in drie maanden tijd, gedreven door de hardnekkige inflatie en de hogere energieprijzen door het conflict in het Midden-Oosten.

Interessant is dat de markt zelf nog een stap verder gaat dan de Fed.

De gele lijn is de dot plot van de Fed zelf. De zwarte lijn is wat de markt op 17 juni inprijsde via swaps, een soort weddenschap op de toekomstige rente. De zwarte lijn ligt boven de gele en wijst op een volledige verhoging van 25 basispunten tegen het einde van het jaar. De markt verwacht dus een krapper beleid dan de Fed zelf aangeeft. Dat is precies het soort eigen prijsvorming dat Warsh wil terugzien, in plaats van een markt die de Fed klakkeloos volgt.

Een hawkish reactie, en wat dat met de reële rente doet

De markt las het optreden vooral als hawkish, oftewel gericht op het bestrijden van inflatie met hogere rentes. De nominale rentes en de dollar liepen op, terwijl de inflatieverwachtingen juist daalden. Daardoor stegen de reële rentes hard, en dat is precies wat de volgende grafiek laat zien.

De witte lijn is de nominale 2 jaarsrente, die naar 4,21% steeg, het hoogste punt in een jaar. De oranje lijn is de inflatie die de markt over 2 jaar verwacht, en die zakte juist naar 2,24%, het laagste punt. Als de rente stijgt terwijl de verwachte inflatie daalt, dan stijgt de reële rente, oftewel de rente die je overhoudt na aftrek van inflatie. De onderste lijn laat die verhouding zien, en die schiet recht omhoog. Een hogere reële rente maakt lenen duurder en sparen aantrekkelijker, en zet zo druk op aandelen, kredietmarkten en partijen met veel schuld.

Meer dan alleen hawkish

Toch is het te makkelijk om te zeggen dat Warsh simpelweg hawkish is. Zijn kritiek gaat dieper dan de rentestand, en raakt het hele proces van de Fed. Hij heeft taskforces aangekondigd die naar 5 gebieden kijken.

Het eerste is de communicatie zelf, met mogelijk minder nadruk op de dot plots en minder expliciete sturing. Het tweede is de balans van de Fed, die Warsh al lang te groot vindt. Een kleinere balans zou markten minder afhankelijk maken van de liquiditeit van de centrale bank. Het derde is het gebruik van economische data, waarbij Warsh kritisch is op verouderde enquêtemethodes en lage responspercentages die volgens hem niet meer passen bij de economie van 2026.

Het vierde gebied is misschien wel het interessantste, namelijk productiviteit en werkgelegenheid in een tijd van grote verandering. Als AI de productiviteit verhoogt, kan dat op termijn de inflatie drukken. Maar op de korte termijn jaagt AI juist de vraag aan, met enorme investeringen, vermogenswinsten en een groeiende behoefte aan energie en infrastructuur. Het vijfde gebied is het inflatiekader zelf. Blijft 2% letterlijk 2% of wordt de uitleg flexibeler?

Daarom is de eerste marktreactie waarschijnlijk te eentonig. Ja, de toon was hawkish. Ja, de dots wijzen op een mogelijke verhoging later dit jaar. En ja, Warsh wilde zelf geen rentevisie geven. Maar juist dat laatste is de kern. Warsh zet niet alleen een rentestand neer, hij zet zijn stempel op de werkwijze van de Fed.

Wat dit betekent voor de markt

De oude Fed wilde onzekerheid wegnemen. De Fed onder Warsh lijkt een deel van die onzekerheid terug te geven aan de markt. Dat betekent waarschijnlijk hogere rentevolatiliteit, meer gevoeligheid voor bewegingen in de rentecurve en meer beweging rond economische data.

De Fed gaat mogelijk meer lijken op een centrale bank die reageert volgens een vast raamwerk, waarbij inflatie, groei, arbeidsmarkt, productiviteit en de reële rente samen de beleidsreactie bepalen. Op de korte termijn is dat onrustiger. Maar structureel is het misschien gezonder. Een markt die bij elke vergadering wacht tot de Fed precies uitlegt wat er de komende 3 maanden gebeurt, is geen markt die zelf risico inprijst. Warsh lijkt te willen dat die functie terugkomt.

Een moderne Roaring Twenties

Ik moet voorzichtig zijn met de vergelijking, want de wereld van nu is niet de wereld van de jaren 20. De VS zit niet meer op de goudstandaard, de Fed heeft een inflatiedoel, banken zijn beter gereguleerd en de kapitaalmarkten zijn veel groter en complexer. Maar de onderliggende vraag lijkt wel op elkaar.

Ook in de jaren 20 veranderde de economie snel door nieuwe technologie, met elektrificatie, auto's, radio, massaproductie en een bredere toegang tot krediet. De uitdaging voor de centrale bank was toen niet alleen waar de inflatie die dag stond. De grotere vraag was hoeveel van de groei echte productiviteitsgroei was, en hoeveel speculatie, goedkoop krediet en financiële oververhitting. Die vraag komt nu terug in een moderne vorm.

AI kan op de lange termijn de productiviteit verhogen. Als bedrijven met dezelfde mensen en hetzelfde kapitaal meer kunnen produceren, werkt dat in theorie desinflatoir. Dan kan de groei hoger liggen zonder dat de inflatie meteen opnieuw versnelt. Maar op de korte termijn werkt AI juist de andere kant op. Het jaagt investeringen aan, verhoogt de vraag naar energie, datacenters, chips en infrastructuur, en creëert vermogenswinsten op de beurs. Dat kan de neutrale rente omhoog duwen, het niveau waarop het beleid de economie niet afremt en niet aanjaagt.

Daar zit de echte parallel met de Roaring Twenties. Niet dat de uitkomst hetzelfde moet zijn, en niet dat er automatisch een zeepbel of crash volgt. Wel dat de Fed opnieuw moet bepalen hoe monetair beleid werkt in een economie waarin technologie, krediet, productiviteit en speculatie tegelijk versnellen.

Als Warsh te veel kijkt naar de toekomstige productiviteit, kan hij te soepel blijven terwijl de economie juist oververhit raakt. Maar als hij te veel naar de oude inflatiecijfers kijkt, kan hij te krap blijven terwijl de technologie de prijsdruk al aan het verlagen is.

De Fed onder Warsh lijkt daarom niet alleen minder sturing vooraf te willen geven. De Fed lijkt ook opnieuw te willen bepalen wat normaal is in een economie die door AI mogelijk structureel verandert. Dat is de kern van deze verandering van regime. Niet alleen minder sturing vooraf, maar een andere vraag die centraal komt te staan: rem je de inflatie af, of rem je per ongeluk een nieuwe productiviteitscyclus af?